Altijd in beweging

Zomer-fomo

Rusteloosheid is niet echt een lekker gevoel, zou ik zeggen. Het zet ons in beweging, maar niet op een fijne manier zoals zin of enthousiasme. Het is meer alsof een onzichtbare hand ons continu vooruit stuwt, met een borrelende, gevoelde noodzaak om niet stil te staan. 

Gelukkig voor de rusteloze mens is onze samenleving zo ingericht dat je ook altijd bezig kan blijven. Of dat nu activiteiten in de buitenwereld zijn of het entertainment op een scherm; je hoeft nooit niets te doen. Je hoeft je nooit te vervelen. Zeker in de zomer, wanneer onze fysieke leefwereld veel groter is dan in de winter en er ontelbaar veel leuke evenementen zijn om naartoe te gaan. 

Tegelijkertijd is de zomer voor mij ook op een gegeven moment een beetje klaar.

Dit jaar begon dat al eind juni, toen ik op een festival een keuken organiseerde en kookte voor honderd mensen. Dat festival van vier dagen was voor mij het hoogtepunt van de zomer, van het jaar eigenlijk, als een soort explosie. Het was heet, het was geweldig, en het waren de langste dagen van het jaar. 

Na dit festival deed mijn innerlijke herfst haar intrede. Ik weet het, het klinkt een beetje gek misschien, want voor veel mensen begint de zomer juist begin juli. Maar ik voelde geleidelijk de behoefte om naar binnen te keren, letterlijk en figuurlijk. 

Toch kon ik er niet meteen in ontspannen. Ik had zomer-fomo. Alsof je iets mist wanneer je niet álles eruit haalt, niet meedoet met zomerse activiteiten of festivals, juist nu het kan. 

Nu de herfst eindelijk zichtbaar is begonnen, slaak ik dan ook een zucht van verlichting. De regenbuien, dwarrelende blaadjes en koude nachten zie ik als een teken dat niet alleen ik, maar ook de rest van de wereld zich gaat terugtrekken. Allemaal wat rustiger aan. Mmm. 

De kooi van rusteloosheid

Ha! Denk jij misschien. Rustiger aan? Waar heb je het over?

Misschien werk je deze maanden harder dan de rest van het jaar. Einde jaar-deadlines, teamuitjes, feestjes, Kerstactiviteiten… Ja, ik moet zeggen, mijn agenda staat ook nog steeds best wel vol en blijft zich vullen. 

Is het raar dat we zo hard door blijven gaan? Terwijl de natuur en de dieren zich juist terugtrekken? Zijn we rusteloos, of gewoon… lekker bezig? 

Misschien is dat rusteloze, dat altijd bezig blijven, ook wel iets positiefs.

Ignaas Devisch beschrijft in zijn boek Rusteloosheid de onderliggende drijfveer van rusteloosheid als “het verlangen om vooruit te komen in het leven en niet tevreden te zijn met de status quo." Zo gezien is het een gezond teken dat we als mens in beweging willen blijven, het leven willen ervaren en er wat van willen maken.

Ik kan mij daar deels wel in vinden. Creëren, visionair zijn, dat past bij ons mens-zijn. Ik had van jongs af aan de drive om alles uit mezelf te halen. Ik wilde al mijn talenten en potentie ontwikkelen en mezelf ontplooien als uniek individu. Rusteloosheid was daarin een kracht die mij in beweging hield.

Maar het heeft ook bijgedragen aan een burn-out. 

Regie verliezen

Waar komt die drive vandaan om van het een naar het ander te gaan? Voorbij het regelen van de noodzakelijke, primaire behoeften in het leven? Waarheen, waartoe?

Misschien zeg je, ach, bezig blijven is toch een prima manier van leven. Het heeft intrinsieke waarde om een lekker gevuld en sociaal leven te hebben waarin je dingen bereikt. Het geeft voldoening en, zoals Ignaas Devisch beschrijft, het gevoel dát je leeft. 

Tegelijkertijd zie ik dat velen daar niet goed in gedijen, en balanceren op het randje van doorgaan of omvallen. 

Bezig willen zijn is niet slecht. Maar er is een verschil tussen bezig zijn vanuit zin en visie, en vanuit een rusteloze drive waarin je de regie verliest. Doe je iets omdat je het wil, of omdat je niet anders kan? Soms ga je zo lang door dat je op een gegeven moment vergeet waarom je ooit bent begonnen.

Om nog niet te spreken over de ontelbare mogelijke afleidingen om onszelf passief bezig te houden. Ik was laatst - I kid you not - aan het scrollen op Instagram, en tijdens het scrollen dacht ik in een flits: ‘Ik verveel me. Laat ik gaan scrollen op Instagram’. 

Even staarde ik naar het plafond, ik kon het bijna niet geloven. Was ik nog zelf aan het leven op dat moment, of had iets anders mijn bewustzijn overgenomen? Ik gooide m’n mobiel van me weg en ben maar even gaan mediteren om erachter te komen waar ik nu echt behoefte aan had.

Niet scrollen op Instagram, in elk geval. 

Het ongemak

Ik denk dan ook dat er achter rusteloosheid gevoelens schuilgaan waar we liever niet bij stilstaan. We focussen op doorgaan in de buitenwereld, maar de focus naar binnen is net zo belangrijk. Ik moest dat noodgedwongen leren in de periode van herstel. In plaats van constant meteen te reageren op impulsen vanuit rusteloosheid, moest ik ermee zijn.

En ja, dan komen onderliggende gevoelens van ongemak omhoog. De angst om buiten de boot te vallen, niet genoeg te doen, mensen teleur te stellen en ga zo maar door. Maar door dit toe te laten, te onderzoeken en erover te schrijven, begon de onrust langzaam te zakken.  Het stof daalde neer. 

Mijn hoofd werd stil.

Geen gedachten. Dat was me nog nooit overkomen.

Ik koester deze rust enorm, ondanks dat het niet makkelijk is haar te behouden. Gelukkig zijn er genoeg manieren om daarbij te helpen. Dat is dan weer het voordeel van oneindige mogelijkheden in deze wereld. Voor de een helpt mediteren, of dat nu in een fysieke bijeenkomst is, via YouTube, een podcast of in je eentje op een meditatiekussen. Voor de ander helpt therapie, en ook dat komt in ontelbaar veel vormen. 

Maar ook zoeken naar innerlijke rust kan een nieuwe rusteloze activiteit worden.

Van een sessie ademwerk naar een workshop over innerlijke kracht, en dan weer een avondje mantra zingen of ecstatic dance. Alles kan helpen, natuurlijk. Maar voor je het weet ben je vooral druk met jezelf verbeteren, terwijl je ook kan oefenen om juist even níet iets van jezelf te verwachten. 

Vervelen is goed

Onrust is onontkoombaar. Het leven is nu eenmaal veranderlijk en er kunnen altijd dingen gebeuren die ons uit balans brengen. De staat van de wereld zorgt momenteel ook voor heel wat innerlijke en uiterlijke onrust.

Wat we alleen wel kunnen leren, denk ik, is die onrust niet automatisch zien als een teken dat je in actie moet komen. Rusteloosheid kan ook een signaal zijn dat onze binnenwereld aandacht nodig heeft, en dat er emoties zijn die we nog niet hebben erkend of gevoeld. 

En dat voelt in eerste instantie misschien contra-intuïtief, en ongemakkelijk.

De neiging om je telefoon te pakken, te gaan eten, tv-kijken, sporten of iets sociaals te plannen, blijft aanwezig. Het is lastig in deze drukke wereld, ook omdat bezig blijven de norm is en wordt gestimuleerd.

Wie stopt, blijft achter, lijkt het wel. 

Maar ik denk dat het andersom is. Stilstand is niet negatief. Ja, de natuur is altijd in beweging, maar zij beweegt ook via rustpunten. Er zijn perioden van groei en bloei, en van terugtrekken en loslaten. De seizoenen wisselen, dieren gaan in winterslaap, de dag wisselt af met de nacht. Mijn menstruatiecyclus breng mij elke maand in verschillende fases, die ik heb te accepteren. 

Het doet me denken aan wat mijn vader vroeger tegen mij zei, als ik gefrustreerd uitriep: ‘Ik verveel me!’ Dan antwoordde hij: ‘Goed zo, verveel je maar even.’ Oftewel: geef de onrust de ruimte zonder er meteen iets mee te moeten. Uiteindelijk kom je wel weer in beweging, vertrouw maar. 

Inkeer

Misschien wil je net als ik met het intreden van de herfst terug in rust komen. Afronden wat nog borrelt vanuit de zomer, de laatste zaadjes planten en dan wat rustiger aan doen. Je eigen ritme vinden in deze tijd, wanneer de dagen weer donkerder worden. 

En wie weet geniet je, net als ik, van de vertraging die de winter geeft. De knusheid van binnen leven, de warme gloed van kaarsen, lichtjes in de bomen, een frisse wandeling met handschoenen aan, thee drinken onder een deken, een spelletje aan de keukentafel. En wie weet, sneeuw... 

Oh, wat hou ik van de seizoenen.